η άλλη πρόταση

Συζητάμε για το περιβάλλον, τον πολιτισμό, την τοπική αυτοδιοίκηση, για την πόλη που ζούμε

Ολοκληρωμένη βιομηχανία εσπεριδοειδών

“η περίπτωση της Αργολίδας”

ομιλία του Γ.Δημάκη στην εκδήλωση «Ημέρες Πορτοκαλιού» στο Αργος

Το 1960 η Ε.Σ.Υ.Ε. κατέγραψε την παραγωγή εσπεριδοειδών της Αργολίδας.

 Συγκεκριμένα παρήχθησαν 153.081.000 τεμάχια πορτοκάλια και 51.497.000 τεμάχια μανταρίνια Ασίνης.

Ο τρόπος καταγραφής είναι εξαιρετικά σημαντικός γιατί ταυτόχρονα υποδηλώνει 2 μεγέθη. Το ύψος της παραγωγής και την αξία του προϊόντος.

Το ύψος της παραγωγής ήταν ακόμα σχετικά μικρό. Με τα δικά μας μέτρα περίπου 50.000 τόνοι. Η αξία όμως ήταν μεγάλη, οι αριστοκράτες του κάμπου πούλαγαν τα πορτοκάλια με το κομμάτι και αγόραζαν διαμέρισμα στην Αθήνα.

 Τον ίδιο χρόνο το 1960 η Γενική Συνέλευση της Ε.Α.Σ. Αργολίδας δεχόταν εξαιρετική πίεση από τους παραγωγούς τομάτας, που έβλεπαν την παραγωγή  τους να σαπίζει στα χωράφια, λόγω αδυναμίας των εργοστασίων να την απορροφήσουν.

Κάτω απ’ αυτή την πίεση αποφασίστηκε η επέκταση και ο εκσυγχρονισμός του εργοστασίου ΡΕΑ, που ολοκληρώθηκε το 1963.

Το νέο συγκρότημα δεν λειτούργησε ποτέ σε πλήρη δυναμικότητα, γιατί από το1964 μειώθηκε δραστικά η παραγωγή τομάτας και έτσι η Ενωση αναγκάστηκε όπως και τα άλλα εργοστάσια να μεταφέρουν τομάτα από την Κοπαϊδα, το Δομοκό, την Ηλεία.

 Μέσα σε μόλις μια πενταετία η Αργολίδα έκανε μια εντυπωσιακή στροφή από την καλλιέργεια λαχανικών στην παραγωγή εσπεριδοειδών.

Το εισόδημα ήταν σημαντικά υψηλότερο και η απαιτούμενη εργασία λιγότερη.

ΕΤΗ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙΑ ΜΑΝΤΑΡΙΝΙΑ
Εκταση σε στρέμματα Παραγωγή σε τόνους Εκταση σε στρέμματα Παραγωγή σε τόνους
1961 43.610 51.880 7.350 6.779
1970 81.650 132.842 8.000 12.932
1980/81 74.700 215.184 12.000 16.300
1990/91 94.310 287.060 34.300 16.280
2000/01 102.390 355.000 19.280 20.000

Πηγή Ε.Σ.Υ.Ε. και Υπουργείο Γεωργίας

Ταυτόχρονα αρχίζει η δημιουργία ενός δικτύου στήριξης του κλάδου, που σταδιακά καταλαμβάνει το σύνολο της Αργολικής κοινωνίας, της οποίας η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη σχεδιάζεται και εξαρτάται από την πορεία των εσπεριδοειδών.

 Ενώ αρχικά η τεχνική υποστήριξη γίνεται από τους γεωπόνους της Αγροτικής Τράπεζας σε σύντομο χρονικό διάστημα ιδιώτες γεωπόνοι αναλαμβάνουν την υποστήριξη των παραγωγών, στην προσπάθειά τους για βελτίωση της ποιότητας και αύξηση των αποδόσεων.

 Σταδιακά ο ρυθμός τους φθάνει τους 40. Ταυτόχρονα αναβαθμίζονται οι υπηρεσίες του Υπουργείου Γεωργίας, το οποίο απασχολεί πλέον πέραν των 50 γεωπόνων στην Αργολίδα.

 Η έλλειψη νερού οδηγεί στην ανάγκη εξόρυξης γεωτρήσεων  και έτσι ένα νέο επάγγελμα αυτό του γεωτρυπανιστή δημιουργείται, και έτσι καθίσταται δυνατή η ανόρυξη πέραν των 10.000 γεωτρήσεων.

 Η βιομηχανία αντλιών γνωρίζει τεράστια άνθιση και καταλαμβάνει την πρώτη θέση όχι στην Αργολίδα αλλά σε όλη την Ελλάδα.

Δημιουργούνται χυτήρια για την υποστήριξη αυτής της ανάπτυξης.

 Η βιοτεχνία αγροτικών μηχανημάτων ελκυστήρων, ραντιστικών, καταστροφέων, περιφράξεων επίσης αναπτύσσεται ραγδαία.

Τα συνεργεία αρχικά εγκατάστασης υδραγωγείων μεταφοράς νερού αλλά και στην συνέχει οι μονάδες παραγωγής πλαστικών σωλήνων, στηρίζουν την παραγωγής τους πάνω στη ανάγκη των αγροτών για μεταφορά του νερού στα νεοαναπτυσσόμενα κτήματα.

 Υπολογίζεται ότι εγκαταστάθηκαν στην Αργολίδας τουλάχιστον 7.000 χιλιόμετρα υδραγωγείων.

Στην συνέχεια οι ίδιες μονάδες απασχολήθηκαν με την παραγωγή σωλήνων  τεχνικής βροχής και ήδη υπολογίζεται ότι έχουν εγκατασταθεί συνολικά, πέραν των 50.000 χιλιομέτρων.

 Παράλληλα αναπτύχθηκε η βιοτεχνία κατασκευής ανεμομεικτών, που υποκατέστησαν εισαγωγές και δημιούργησαν θέσεις εργασίας.

 Δημιουργήθηκαν μονάδες κατασκευής μηχανημάτων συσκευασίας φρούτων και σωρεία συνεργείων συντήρησης και μηχανουργείων.

 Από τα αρχικά στάδια η αύξηση της παραγωγής οδήγησε στην ανάγκη εξαγωγών.

Κατασκευάστηκαν δεκάδες συσκευαστήρια και ταυτόχρονα όλες οι μονάδες εξυπηρέτησής τους.

Αρχικά μονάδες κατασκευής ξυλοκιβωτίων και στην συνέχεια διαμόρφωσης χαρτοκιβωτίων και πλαστικών διχτύων ή τσαντών.

 Αναπτύχθηκε ένας τεράστιος αριθμός μεταφορικών μέσων, ώστε να στηριχθεί το μεγάλο μεταφορικό έργο.

 Επεκτάθηκε το λιμάνι του Ναυπλίου που απετέλεσε βασική πύλη εξαγωγών για μεγάλο χρονικό διάστημα.

 Ετσι σταδιακά η Αργολίδα έγινε ο κύριος εξαγωγέας εσπεριδοειδών της Ελλάδας και τα εσπεριδοειδή κατέλαβαν την πρώτη θέση ανάμεσα στα εξαγώγιμα φρούτα.

Τα επόμενα χρόνια ολοκληρώθηκε αυτή η στροφή όπως φαίνεται και στον πίνακα της Στατιστικής Υπηρεσίας

Την ίδια περίοδο η ανάγκη διάθεσης των πορτοκαλιών συγκεκριμένων ποικιλιών (Κοινά, Σαγκουίνια) αλλά και των δεύτερης ποιότητος Μέρλιν, οδήγησε στην ανάπτυξη της βιομηχανίας χυμού που σήμερα αποτελείται από 7 μονάδες, εκ των οποίων οι 4 είναι σημαντικές και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

 Στην Αργολίδα χυμοποιείται περίπου το 50% της χυμοποιήσιμης ποσότητας της Ελλάδας.

 Οι μονάδες επεκτάθηκαν και στην παραγωγή τελικών προϊόντων χυμών ή αναψυκτικών διευρύνοντας τον κύκλο εργασιών τους και δημιουργώντας μεγάλο αριθμό θέσεων εργασίας.

 Δημιουργήθηκε έτσι στην Αργολίδα ένα ολοκληρωμένο σύστημα οικονομικής ανάπτυξης στο κέντρο του οποίου βρισκόταν η παραγωγή εσπεριδοειδών και το οποίο τελικά κατέλαβε το σύνολο της κοινωνίας η οποία στήριξε σ’ αυτό το προϊόν σε μεγάλο βαθμό την ευημερία της.

 Αυτό γίνεται περισσότερο αντιληπτό όταν συγκρίνει κανείς την περίπτωση της Αργολίδας με άλλες όπως για παράδειγμα η Αρτα και τα Χανιά, όπου επίσης υπήρξε μεγάλη ανάπτυξη του τομέα εσπεριδοειδών χωρίς όμως να αποκτήσει στην δομή της κοινωνίας τη σημασία που απέκτησε στην Αργολίδα.

 Τα πρώτα προβλήματα

 Την τελευταία δεκαετία όμως αυτή η μηχανή παραγωγής πλούτου άρχισε να παρουσιάζει προβλήματα.

Το εισόδημα των παραγωγών σταδιακά μειώθηκε και σήμερα έφτασε σε σημείο να μην καλύπτει καν τις ανάγκες βιοπορισμού.

Οι παραγωγοί δεν μπορούν να ζήσουν αξιοπρεπώς και να σπουδάσουν τα παιδιά τους, και βέβαια συνολικά η κοινωνία άρχισε να νιώθει την έλλειψη της ρευστότητας.

 Το λιμάνι του Ναυπλίου απ’ όπου την δεκαετία του ’90, έφευγαν περίπου 150 καράβια το χρόνο κατάφορτα μετετράπη σε πάρκιγκ.

Τα 30 συσκευαστήρια σταδιακά έπαψαν να λειτουργούν και σήμερα 10 συνεχίζουν την δραστηριότητα.

 Είναι άραγε το τέλος μιας εποχής;

Υπάρχουν μέτρα που θα αναστρέψουν αυτή την πορεία;

Υπάρχει διέξοδος; Το διεθνές περιβάλλον

 Το προϊόν πορτοκάλι έχει μόνο 2 εμπορικές διεξόδους.

Η πρώτη είναι η διάθεσή του στην αγορά νωπών φρούτων.

Γι αυτή την διέξοδο είναι κατάλληλες οι ελληνικές ποικιλίες.

 Η δεύτερη είναι η βιομηχανοποίηση για τη παραγωγή χυμού.

 Ας επιχειρήσουμε μια προσέγγιση σ’ αυτές τις 2 διεξόδους, ώστε να διαπιστώσουμε εάν υπάρχουν δυνατότητες προσαρμογής.

 Πρώτα η χυμοποίηση.

 Τα τελευταία 30 χρόνια η χυμοποίηση στην Ελλάδα στηρίχθηκε στις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις οι οποίες αποτελούσαν ουσιαστικά την αμοιβή του παραγωγού.

 Οι βιομηχανίες αγόραζαν τα πορτοκάλια σε τιμές που κυμάνθηκαν από 2 – 5 λεπτά του ευρώ.

 Η κατάργηση των επιδοτήσεων οδήγησε πολλούς στην άποψη ότι η τιμή της βιομηχανίας θα ανέβει σημαντικά.

Είναι αυτό δυνατόν;

 Σε παγκόσμιο επίπεδο παράγονται περίπου 3 εκατομμύρια τόνοι χυμού.

Από αυτά 1,4 εκατομμύρια τόννοι παράγονται στην Βραζιλία, περίπου 1 εκατομμύριο τόννοι στην Φλόριντα και ακολουθούν το Μεξικό, η Κίνα που αναπτύσσεται ραγδαία, η Αργεντινή και πολλοί μικρότεροι.

Η Ελλάδα παράγει τον χρόνο περίπου 12.000 τόνους χυμού.

Η ποσότητα είναι ασήμαντη και δεν αναφέρεται καν στις διεθνείς στατιστικές.

 Οι διεθνείς τιμές καθορίζονται χρηματιστηριακά και επιρρεάζονται κυρίως από τους 4-5 μεγάλους βραζιλιάνους παραγωγούς και τους αντίστοιχους της Φλόριντα.

 Οι τιμές αυτές την τελευταία δεκαετία κινούνται ανάμεσα στα 800-2500 δολάρια ανά τόνο συμπυκνωμένου χυμού.

 Οι μεγάλοι παραγωγοί της Βραζιλίας στηρίζονται σε γιγάντιες εγκαταστάσεις, παράγουν πάνω από 100.000 τόνους συμπύκνωμα το χρόνο, το οποίο μεταφέρουν με τάνκερ κοντά στα κέντρα κατανάλωσης (Ρόττερνταμ, Αμβούργο, κλπ)

 Οι ποικιλίες που χρησιμοποιούνται στην Βραζιλία (Πέρα, Χάμλιν) έχουν αναπτυχθεί ειδικά για την παραγωγή χυμού, και αποδίδουν πάνω από 55% σε χυμό.

Για σύγκριση και μόνο το Μέρλιν αποδίδει 30-33%.

Ο χυμός του Μέρλιν παρουσιάζει αρνητικά χαρακτηριστικά.

Υπόπικρη γεύση, χαμηλό RATIO (Σχέση σακχάρων προς οξύτητα).

 Τα χαρακτηριστικά αυτά καθιστούν σχεδόν υποχρεωτική την χρήση και χυμού άλλης προέλευσης για την παραγωγή τελικού προϊόντος.

 Η τιμή που διατέθησαν τα πορτοκάλια για χυμοποίηση στην Βραζιλία την περίοδο 2009, ήταν 7 Ρεάλ ανά κιβώτιο των 42 κιλών. Περίπου 6 λεπτά του ευρώ ανά κιλό.

 Φέτος οι οργανώσεις παραγωγών ελπίζουν να εξασφαλίζουν 10 λεπτά ανά κιλό λόγω της ανάκαμψης της αγοράς.

 Σε περιπτώσεις παρόμοιες με την Ελλάδα, όπως για παράδειγμα το Ισραήλ, υπήρξε δραματική συρρίκνωση του κλάδου της χυμοποίησης, με αποτέλεσμα, από 10 επιχειρήσεις προ 15 ετών, σήμερα να λειτουργούν μόνο 2.

 Στην Ιταλία η οποία έχει παράδοση στην χυμοποίηση των κοινών και των σαγκουινιών, υπάρχει επίσης δραστική συρρίκνωση, και τα χυμοποιεία επικεντρώνονται κυρίως στο χυμό λεμονιού, αλλά και στο χυμό των κόκκινων πορτοκαλιών ΤΑΡΟΚΟ, που αποτελεί ειδική κατηγορία και λόγω της αυξημένης περιεκτικότητας σε ανθοκυανίνη και των αντιοξιδωτικών ιδιοτήτων που έχει επιχειρούν να τα τοποθετήσουν στην αγορά σε ανώτερες τιμές.

 Οι προσφερόμενες τιμές στους παραγωγούς είναι 12 λεπτά το κιλό.

Στην Ισπανία επελέγη ο δρόμος της παραγωγής κυρίως μη συμπυκνωμένου χυμού, ο οποίος διατίθεται στην Γαλλία και την Γερμανία, λόγω και της σχετικά μικρότερης απόστασης και ναύλων.

 Είναι φανερό ότι αυτές οι διέξοδοι δεν προσφέρονται στην ελληνική περίπτωση.

Η δομή των ποικιλιών αλλά και το μέγεθος της παραγωγής δεν επιτρέπει οικονομίες τάξεως μεγέθους, ή παραγωγή ειδικών ακριβότερων προϊόντων.

 Η απόπειρα της VIVARTIA να προχωρήσει στην παραγωγή φρέσκου χυμού φανέρωσε και τα όρια του εγχειρήματος.

Εκτός των ποικιλιών ΣΑΛΟΥΣΤΙΑΝΑ και ΒΑΛΕΝΤΣΙΑ για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, η επιχείρηση αναγκάστηκε να εισαγάγει πορτοκάλια, προκειμένου να διατηρήσει τα ποιοτικά στάνταρντ, και σε κάθε περίπτωση οι ποσότητες είναι μικρές, και δεν υπάρχει καμία δυνατότητα να αυξηθούν.

Η εκτίμησή μου είναι ότι η χυμοποίηση οδηγείται σε συρρίκνωση και βραχυπρόθεσμες κινήσεις των επιχειρήσεων μπορούν να έχουν σαν στόχο μόνο τον εξοστρακισμό ανταγωνιστών και τίποτα άλλο.

 Τελικά θα επιβιώσουν 2-3 και το ποιοι θα εξαρτηθεί από την συνολική επιχειρηματική δομή.

Στον τομέα των νωπών.

 Είναι φανερό ότι ήδη έχει χαθεί η αγορά της Ρωσίας και της Ουκρανίας.

Αυτή η απώλεια πρέπει να θεωρείται οριστική.

Τα τελευταία χρόνια η εξαγωγική προσπάθεια έχει επικεντρωθεί στις βαλκανικές χώρες και λιγότερο στις χώρες της κεντρικής Ευρώπης.

 Αποτελεί πλέον απόλυτη ανάγκη η περιφρούρηση αυτών των αγορών, για την  επιβίωση του τομέα.

 Πρέπει να σημειωθεί ότι οι επιχειρήσεις συσκευασίας που επιβίωσαν, έχουν εκσυγχρονιστεί σε μεγάλο βαθμό και αποτελούν μοντέλα λειτουργίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

 Δεν μπορούμε δηλαδή να ελπίζουμε σημαντική βελτίωση της θέσης μας μέσα από τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων των εξαγωγέων.

 Στο χώρο δραστηριοποίησης των εξαγωγικών φορέων, ο κύριος αναδυόμενος ανταγωνιστής είναι η Τουρκία.

 Ας δούμε λίγο τα χαρακτηριστικά της για να γνωρίζουμε τον αντίπαλο.

 Η Τουρκία παράγει ετησίως περίπου 1,7 εκατομμύρια τόνους πορτοκάλια από τα οποία το 75% είναι ποικιλίας NAVEL και το 25% VALENCIA.

Παράγει επίσης περίπου 800.000 τόννους μανταρίνια των ποικιλιών ΤΣΑΤΣΟΥΜΑ, ΜΙΝΕΟΛΑ και ΦΡΙΜΟΝΤ.

 Παράγει 220.000 τόνους Γκρειπ Φρουτ, και τέλος περίπου 750.000 τόνους Λεμόνια.

 Υπάρχει δραματική αύξηση νέων φυτεύσεων, την οποία η τουρκική κυβέρνηση επιδοτεί με περίπου 150 ευρώ το στρέμμα.

 Υπάρχει επίσης επιδότηση στην εξαγωγή. Μέχρι το 2006 αυτή η επιδότηση ήταν διαφορετική για κάθε ποικιλία. Το 2007 ενοποιήθηκε σε 100 Δολάρια / τόνο.

 Η επιδότηση αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική ανα σκεφτεί κανείς ότι η μέση τιμή εξαγωγής είναι 350 Δολάρια / τόνο.

 Εχει επίσης σημασία η δομή της τουρκικής οικονομίας.

 Οι περισσότεροι εξαγωγείς είναι και ιδιοκτήτες μεγάλων εκτάσεων όπου παράγουν μόνοι τους σοβαρό τμήμα των ποσοτήτων που εξάγουν. Συμπληρώνουν συνήθως τις ανάγκες τους με συμβόλαια που υπογράφουν πολύ νωρίς με ανεξάρτητους παραγωγούς (Αύγουστος, Σεπτέμβρης)

 Ήδη έχουν αποκτήσει μεγάλη πρόσβαση στις αγορές Ρωσίας, Ουκρανίας και Ρουμανίας και σταδιακά επεκτείνονται στον ίδιο χώρο που δραστηριοποιούνται οι έλληνες εξαγωγείς.

 Χρησιμοποιούν συστηματικά σαν όπλο τα λεμόνια στα οποία έχουν δεσπόζουσα θέση και που ανταγωνιστές είναι μόνο η Ισπανία και η Αργεντινή, και αφού τοποθετηθούν στην αγορά επεκτείνονται και στις άλλες ποικιλίες.

 Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα συσκευαστήριά τους είναι εξαιρετικά μοντέρνα.

 Οι μέσες τιμές των πορτοκαλιών την περίοδο 2008 ήταν 15 λεπτά.

 Μια άλλη ανερχόμενη δύναμη είναι η Αίγυπτος, η οποία παράγει περίπου 2.000.000 τόνους πορτοκάλια κυρίως NAVEL  και VALENCIA.

Επί του παρόντος δεν αποτελεί παράγοντα της αγοράς λόγω οργανωτικών αδυναμιών αλλά το εξαιρετικά χαμηλό κόστος σίγουρα τους δίνει μεγάλες δυνατότητες.

 Τέλος πρέπει να έχουμε πάντα στο μάτι μας την περίπτωση  της Ισπανίας,  η οποία παράγει περίπου 6.000.000 τόνους εσπεριδοειδή από τα οποία τουλάχιστον 3.000.000 μανταρινοειδή, 2.300.000 τόνους πορτοκάλια και περίπου 700.000 τόνους λεμόνια.

Παρά αυτά τα εντυπωσιακά μεγέθη και η Ισπανία αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα κυρίως διότι το εισόδημα των παραγωγών μειώνεται συνεχώς όπως και στην Ελλάδα.

 Η περίπτωση του Ισραήλ είναι χαρακτηριστική.

Επί σειρά δεκαετιών αποτελούσε ηγέτη της αγοράς, στην οποία τοποθετούσε τα προϊόντα με 2 εμπορικά σήματα ΚΑΡΜΕΛ και ΓΙΑΦΑ, υπό την εποπτεία του πανίσχυρου Συμβουλίου Διαχείρισης Εσπεριδοειδών.

 Το 2003 το Συμβούλιο Διαχείρισης Εσπεριδοειδών του Ισραήλ διαλύθηκε διότι το προϊόν δεν έχει προοπτική.

Η παραγωγή μειώθηκε από 1.000.000 τόνους σε 500.000 εκ των οποίων 250.000 Γκρειπ Φρούτ.

 Στην κοινωνία που ζούμε η τιμή ενός προϊόντος δεν καθορίζεται δυστυχώς από τις ανάγκες του παραγωγού  αλλά από την δυνατότητα υποχώρησης του ποιο δυνατού ανταγωνιστή.

 Η ολοκληρωμένη βιομηχανία εσπεριδοειδών που δημιουργήσαμε τις τελευταίες δεκαετίες στην Αργολίδα αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα επιβίωσης, κυρίως γιατί δεν μπορεί να εξασφαλίσει ανεκτό εισόδημα στους παραγωγούς της.

Από την πλευρά τους αυτοί προέβησαν σε κάθε κίνηση που μπορούσαν, ουσιαστικά χωρίς δημόσια βοήθεια.

Τα τελευταία χρόνια επήλθε αναδιάρθρωση και ήδη ξεφύγαμε από την μονοκαλλιέργεια των NAVEL και έχουμε περίπου 100.000 τόνους NAVALINAS ή NEWHALL.

 Ολοκληρώθηκε επίσης ή αντικατάσταση των μανταρινιών Ασίνης από ΚΛΗΜΕΝΤΙΝΕΣ, και τέλος εγκαθίστανται νέες φυτείες με μανταρίνια NOVA και PAGE.

 Αυτές οι αλλαγές έδωσαν απολύτως αναγκαίο εύρος στο χρόνο λειτουργίας των μονάδων και τροφοδοσίας της αγοράς.

 Προφανώς θα χρειαστούν πολύ περισσότερα.

 Ας δούμε όμως ποιοι είναι οι άνθρωποι που θα τα κάνουν.

 Στην Ενωση Αγροτικών Συνεταιρισμών  Αργολίδας κάναμε μια στατιστική ανάλυση ηλικιακής κατανομής των παραγωγών της Αργολίδας στηριζόμενοι στις δηλώσεις ΟΣΔΕ.

 Συνολικά δικαιούχοι επιδοτήσεων είναι 18226 παραγωγοί.

 Απ’ αυτούς αγρότες είναι 4473

Κατά την εκτίμησή μου το σημαντικό μέγεθος που προκύπτει από αυτή την ανάλυση είναι ο αριθμός των αγροτών κάτω των 40 ετών, που όπως προέκυψε ανέρχονται σε 701, για όλη την Αργολίδα για όλα τα προϊόντα.

 Είναι φανερό ότι οι τεράστιοι πόροι των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων χρησιμοποιήθηκαν για να χρηματοδοτήσουν την έξοδο από την γεωργία και όχι την ανάπτυξη.

Η κοινωνία αποφάσισε χωρίς πολλές συζητήσεις ότι δεν συμφέρει η ενασχόληση με τον αγροτικό τομέα.  

 Δεν ξέρω πόσο συναντήσεις όπως η σημερινή μπορούν να βοηθήσουν αυτούς του 700  να αντέξουν στην πίεση των εκατοντάδων χιλιάδων τούρκων που είναι διατεθιμένοι να δουλέψουν για ένα κομμάτι ψωμί.

 Ταυτόχρονα όμως το εκπαιδευτικό μας σύστημα παράγει με τρομερούς ρυθμούς γεωτεχνικούς επιστήμονες. Ηδη ο αριθμός τους στην Ελλάδα έχει ξεπεράσει τις 30.000 και κάθε χρόνο αυξάνονται κατά τουλάχιστον 1.000.

 Αυτός ο μεγάλος αριθμός επιστημόνων δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί πλέον για να συμβουλεύει του συνεχώς και λιγότερους αγρότες, και αν λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι ταυτόχρονα έχει κλείσει οριστικά ο δρόμος του δημοσίου, υπάρχει ελπίδα να ασχοληθούν με την αγροτική οικονομία σε επιχειρηματικό επίπεδο.

 Αυτό μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα την παραγωγή προϊόντων μεγάλης προστιθέμενης αξίας, και αυτό τελικά μπορεί να είναι η ελπίδα για το μέλλον.

Advertisements

No comments yet»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: